“สาเหตุที่ทำให้คนเกิดมาแตกต่างกัน”
นะโมตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต
สัมมาสัมพุทโธ
ธรรมะศึกษาวันนี้ เอาเรื่องใกล้ตัวที่เราพบเห็นอยู่ทุกวี่วัน ซึ่งท่านคงอาจได้ยินได้ฟังมาแล้ว หรือบ่อยแล้ว
จากคำสอน หรือการ
เทศนาของพระคุณเจ้า ก็ได้
กระนั้นก็ตาม
ก็ยังไม่เป็นที่ซึมซับหรือรู้ซึ้ง เข้าไปในใจสักเท่าไหร่
วันนี้ผมจะนำคำสอนของพระพุทธเจ้ามา
เสนอแก่ท่านอีกสักครั้ง จะได้เลิกคิด สงสัยเสียทีว่า “......เอ
ทำไมนะ เราอายุแค่ 40 เศษ
ถึงป่วยเป็นโรคนั้น โรคนี้
เข้าออกโรงพยาบาลเป็นว่าเล่น
ทีลุงนั่น อายุ จะแปดสิบแล้วยัง
เดินเหิน แข็งแรงดีอยู่เลย หรือ “...แปลกนะ คนนั้น อายุยังไม่มากเลย เสียชีวิตแล้ว” หรือสงสัยว่า
“.....เอ เราทำไมไม่สวย มีผิวพรรมงาม
เหมือนคนนั้นบ้าง” หรือ บางคนน้อยใจ ปรารภกับตนเองว่า ทำไมนะเราไม่เกิดมาในตระกูลคนรวยๆ และจิปาถะที่จะมีคำถาม หรือเกิดความสงสัย
แต่เมื่อเราศึกษาพระพุทธศาสนา
ฟังพระธรรมคำสอนแล้วจึงได้ทราบว่า
สิ่งเหล่านี้ เป็นผล
คือปลายเหตุ ที่มีต้นเหตุ เป็นแดนเกิดทั้งสิ้น ฉะนั้น
สิ่งที่เราได้ประสบพบเจออยู่ทุกวันนี้ ไม่ว่าประสบกับตนเอง หรือกับคนใกล้ชิด หรือกับผู้อื่น ใครก็ตามนั้น ย่อม มีเหตุทำให้เกิดมาก่อนทั้งสิ้น........เราทั้งหลายทราบเหตุต่างๆเหล่านั้นได้ก็ด้วยอาศัย พระปัญญาคุณของพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า นั่นเอง ดังจะได้นำเสนอโดยย่อ ดังนี้
สมัยหนึ่ง สุภมาณพ
โตเทพยบุตร
ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ
อะไรหนอแล เป็นเหตุ เป็นปัจจัยให้ พวกมนุษย์ที่เกิดเป็น มนุษย์อยู่ ปรากฏ
ความเลว และความประณีต คือ มนุษย์ทั้งหลายย่อมปรากฏมีอายุสั้น มีอายุยืน
มีโรคมาก มีโรคน้อย มีผิวพรรณทราม
มีผิวพรรณงาม มีศักดาน้อย มีศักดามาก
มีโภคะน้อย มีโภคะมาก เกิดในสกุลต่ำ
เกิดในสกุลสูง ไร้ปัญญา มีปัญญา
ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ
อะไรหนอแล เป็นเหตุ เป็นปัจจัย
ให้พวกมนุษย์ที่เกิดเป็นมนุษย์อยู่
ปรากฏความเลว และความประณีตฯ
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูก่อนมาณพ สัตว์ทั้งหลายทีกรรมเป็นของตน เป็นทายาทแห่งกรรม มีกรรมเป็นกำเนิด มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ มีกรรมเป็นที่พึ่งอาศัย กรรมย่อมจำแนกสัตว์ให้เลวและ ประณีตได้ฯ
แล้วพระพุทธองค์ได้แจงรายละเอียด ดังนี้
เหตุแห่งอายุสั้น ดูกรมาณพ, ปฏิปทาเป็นไปเพื่ออายุสั้นนี้ คือ
เป็นผู้มักทำชีวิตสัตว์ให้ตกล่วง
เป็นคนเหี้ยมโหด
มีมือเปื้อนเลือด หมกมุ่นในการประหัตประหาร
ไมเอ็นดูในเหล่าสัตว์มีชีวิตฯ
เหตุแห่งอายุยืน
ดูกรมาณพ, ปฏิปทาเป็นไปเพื่ออายุยืนนี้ คือละปาณาติบาตแล้ว เป็นผู้เว้นขาดจากปาณาติบาต วางอาชญา
วางศาสตราได้ มีความละอาย ถึงความเอ็นดู
อนุเคราะห์ด้วยความเกื้อกูลในสรรพสัตว์และภูตอยู่ฯ
เหตุแห่งโรคมาก
ดูกรมาณพ, ปฏิปทาเป็นไปเพื่อมีโรคมากนี้ คือ เป็นผู้ปรกติ เบียดเบียนสัตว์ ด้วยฝ่ามือ หรือก้อนดิน หรือท่อนไม้ หรือศาสตราฯ
เหตุแห่งโรคน้อย ดูกรมาณพ,
ปฏิปทาเป็นไป เพื่อมีโรคน้อยนี้
คือเป็นผู้มีปรกติไม่เบียดเบียนสัตว์ ด้วยฝ่ามือ
หรือก้อนดิน หรือท่อนไม้ หรือ ศาสตรา
เหตุแห่งผิวพรรณทราม ดูกรมาณพ, ปฏิปทาเป็นไปเพื่อผิวพรรณทรามนี้ คือเป็นคนมักโกรธ มากด้วยความแค้นเคือง ถูกเขาว่าเล็กน้อยก็ขัดใจ โกรธเคือง
พยาบาท มาดร้าย ทำความโกรธ
ความร้าย
และความขึ้งเคียดให้ปรากฏฯ
เหตุแห่งความน่าเลื่อมใส
ดูกรมาณพ, ปฏิปทาเป็นไปเพื่อความเป็นผู้น่าเลื่อมใส
นี้ คือ
เป็นคนไม่มักโกรธ
ไม่มากด้วยความแค้นเคือง
ถูกเขาว่ามากก็ไม่ขัดใจ
ไม่โกรธเคือง ไม่พยาบาท ไม่มาดร้าย
ไม่ทำความโกรธ ความร้าย ความขึ้งเคียดให้ปรากฏฯ
เหตุแห่งศักดาน้อย
ดูกรมาณพ, ปฏิปทาเป็นไปเพื่อศักดาน้อยนี้ คือมีใจริษยา มุ่งร้าย ผูกใจอิจฉาในลาภ สักการะ ความเคารพ
ความนับถือ การไหว้ และการบูชาของคนอื่นฯ
เหตุแห่งศักดามาก ดูกรมาณพ,
ปฏิปทาเป็นไปเพื่อศักดามากนี้
คือมีใจไม่ริษยา ย่อมไม่ริษยา ไม่มุ่งร้าย
ไม่ผูกใจอิจฉา ในลาภสักการะ ความเคารพ
ความนับถือ การไหว้ และการบูชาของคนอื่นฯ
เหตุแห่งโภคะน้อย ดูกรมาณพ,
ปฏิปทาเป็นไปเพื่อโภคะน้อยนี้
คือไม่ให้ ข้าว น้ำ
ผ้า ยาน ดอกไม้
ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน
ที่อยู่ อาศัย เครื่องตามประทีป แก่
สมณะ หรือ พราหมณ์
เหตุแห่งโภคะมาก ดูกรมาณพ,
ปฏิปทาเป็นไปเพื่อโภคะมากนี้
คือให้ ข้าว น้ำ
ผ้า ยาน ดอกไม้
ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน
ที่อยู่อาศัย แก่ สมณะ หรือพราหมณ์ฯ
เหตุแห่งสกุลต่ำ ดูกรมาณพ,
ปฏิปทาเป็นไปเพื่อสกุลต่ำนี้คือ
เป็นคนกระด้างเย่อหยิ่ง
ย่อมไม่กราบไหว้
คนที่ควรกราบไหว้ ไม่ลุกรับ คนที่ควรลุกรับ ไม่ให้อาสนะแก่คนที่สมควรแก่อาสนะ ไม่ให้ทางแก่คนสมควรแก่ทาง ไม่สักการะแก่คนที่ควรสักการะ ไม่เคารพคนที่ควรเคารพ ไม่นับถือคนที่ควรนับถือ ไม่บูชาคนที่ควรบูชา
เหตุแห่งสกุลสูง ดูกรมาณพ,
ปฏิปทาเป็นไปเพื่อความเป็นผู้มีสกุลสูงนี้
คือ เป็นคนไม่กระด้าง ไม่เย่อหยิ่ง
ย่อมกราบไหว้ คนที่ควรกราบไหว้
ลุกรับคนที่ควรลุกรับ
ให้อาสนะแก่คนที่สมควรแก่อาสนะ
ให้ทางแก่คนที่สมควรแก่ทาง
สักการะคนที่สมควรสักการะ
เคารพคนที่ควรเคารพ นับถือคนที่ควรนับถือ บูชาคนที่ควรบูชา
เหตุแห่งปัญญาทราม ดูกรมาณพ,
ปฏิปทาเป็นไปเพื่อปัญญาทรามนี้คือ
ไม่เป็นผู้เข้าไปหาสมณะ หรือพราหมณ์
แล้วสอบถามว่า อะไรเป็นกุศล อะไรเป็นอกุศล
อะไรมีโทษ อะไรไม่มีโทษ อะไรควรเสพ
อะไรไม่ควรเสพ
อะไรเมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อไม่เกื้อกูล
เพื่อทุกข์สิ้นกาลนาน
หรือว่าอะไรเมื่อทำไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลเพื่อความสุขสิ้นกาลนานฯ
เหตุแห่งปัญญามาก ดูกรมาณพ,
ปฏิปทาเป็นไปเพื่อมีปัญญามากนี้คือ เป็นผู้เข้าไปหา สมณะ หรือพราหมณ์แล้วสอบถามว่า อะไรเป็นกุศล
อะไรเป็น อกุศล อะไรมีโทษ
อะไรไม่มีโทษ อะไรควรเสพ อะไรไม่ควรเสพ
อะไรเมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อไม่เกื้อกูล
เพื่อทุกข์สิ้นกาลนาน
หรือว่าอะไรเมื่อทำ
เพื่อประโยชน์เกื้อกูล
เพื่อความสุขสิ้นกาลนานฯ
(จากพระไตรปิฎก เล่ม14 ข้อ 579-595)